BANJALUKA, 27. februara – Profesor Siniša Karan objasnio je normativno-pravnu poziciju Republike Srpske.

Profesor ustavnog prava Siniša Karan izjavio je da 32 godine Ustava Republike Srpske predstavljaju pravni izraz državnog, društvenog, političkog i ukupnog pravnog poretka Republike, koji je nastao kao izraz volje naroda i univerzalno pravo konstitutivnog naroda na svoju državu.

“Postojanje države je uslov za donošenje ustava, s druge strane, postojanje ustava je dokaz da država postoji. Samo država može donijeti ustav, ustav je akt države, uslov bez kojeg država i njeno državno uređenje ne mogu postojati”, rekao je Karan.

Prema njegovim riječima, Ustavom Srpske Republike BiH , a kasnije Republike Srpske, koji je Skupština srpskog naroda u BiH usvojila 28. februara 1992. godine, Republika Srpska je uspostavljena i potvrđena kao država srpskog naroda u da su svi građani jednaki i slobodni.

“Proces uspostavljanja Republike Srpske završen je već u jesen 1992. godine. Republika je uspostavljena kao državotvorna jedinica srpskog naroda i svih njegovih građana”, rekao je Karan za Srnu.

Iako su procesi konstituisanja tekli paralelno sa rješavanjem statusa BiH, ne treba zanemariti činjenicu da je Republika Srpska konstituisana 1992. godine, a BiH tek 1995. godine, naglasio je on.

“Vjerujem da su ove činjenice silno povrijedile mnoge domaće tumače i ljubitelje “državnosti BiH”, ali su istorijske i opštepoznate”, naglasio je Karan.

Prema njegovim riječima, Ustav Republike Srpske, sa ustavno-pravnog aspekta i klasične primarno-sekundarne podjele, svakako je narodni ustav donesen u postupku narodno-predstavničke demokratije, rigidan je, tj. čvrst ustav, koji podrazumijeva višefaznu i veoma tešku i složenu promenu, napisan je i kodifikovan, i srednje dužine, što je karakteristika dužine ustava na našim prostorima. Takođe, za 30 godina, Ustav Srpske je doživio 17 promjena kroz 127 ustavnih amandmana, od čega je visoki predstavnik intervenisao pet puta sa 37 amandmana.

REPUBLIKA SRPSKA JE STVORENA STVARNO I NORMATIVNO

Prvo, naglasio je Karan, Republika Srpska je stvorena realno i normativno, tj. de facto i de jure.

“Stvarno je stvoren jer je imao teritoriju, stanovništvo i organizovanu vlast. Normativno, proces konstituisanja i donošenja ustavnih akata počeo je u jesen 1991. godine. Donijeti su važni akti konstitutivnog/ustavnog karaktera kao “preteča donošenja ustava, ali i neki kasniji koji su u potpunosti zaokružili ustavnost Republike Srpske” , podsjetio je Karan.

Prema njegovim riječima, Ustavom je utvrđeno da se uređenje Republike zasniva na: garantovanju i zaštiti ljudskih sloboda i prava u skladu sa međunarodnim standardima, obezbjeđenju nacionalne ravnopravnosti, socijalnoj pravdi, vladavini prava, tržišnoj ekonomiji, višestranačkom sistemu, parlamentarnom demokratija i podjela vlasti, slobodni izbori, lokalna samouprava i zaštita prava etničkih grupa i drugih manjina.

Državna vlast u Republici organizovana je, naveo je, na principu podJele vlasti tako da ustavnu i zakonodavnu vlast vrši Narodna skupština, izvršnu vlast vrši Vlada, a sudsku vlast. Predsjednik Republike predstavlja Republiku, a Ustavni sud obezbjeđuje zaštitu i kontrolu ustavnosti i zakonitosti.

Karan je podsjetio da je lokalna uprava – opštine i gradovi – radi punim kapacitetom, te je stoga Republika preuzela i obezbijedila funkcije države. Republika je imala svoju vojsku, policiju, sudove, tužilaštva, državne organe, Narodnu skupštinu, Vladu, predsjednika Republike, Ustavni sud, a postojala je i sopstvena valuta, organizovana poreska, budžetska i ukupna fiskalna i monetarni sistem.

Karan je istakao da Republika de jure nije međunarodno priznata, ali de facto jeste jer je partner u međunarodnim pregovorima.

“Dakle, Republika Srpska je u periodu od 1992. do 1995. godine zapravo bila država punog kapaciteta. godine. Međutim, dalji državotvorno-pravni status Republike Srpske zavisio je od konačnog rješenja pitanja BiH. U takvim okolnostima pronalaze se rješenja za državno uređenje BiH koja bi zadovoljila sva tri njena konstitutivna naroda”, naglasio je profesor ustavnog prava.

FEDERALNI KOMPLEKS DRŽAVNE ZAJEDNICE BIH OSNOVAN DAEJTONOM

Drugo, podsjetio je profesor Karan, na političkoj mapi Bosne i Hercegovine do konačnog rješenja bila su dva državna entiteta, FBiH i Republika Srpska. Posljednji peti pokušaj poslije Kutiljerovog plana, Vensa Ovena, Ovena Stolterbega, Kontakt grupe i međunarodne zajednice da pronađe prihvatljivo ukupno, a posebno teritorijalno rješenje za sve u Bosni i Hercegovini, uspio je.

On je naveo da je 8. septembra 1995. godine u Ženevi usvojen dokument o ustavnim principima Zajednice Bosne i Hercegovine, prema kojem Republika Srpska sa 49 odsto teritorije BiH i FBiH sa 51 odsto teritorije teritorije Bosne i Hercegovine su zvanično priznate kao dva entiteta koja čine Bosnu i Hercegovinu, a osnovna odrednica tih principa se odnosi na nastavak postojanja svakog entiteta u skladu sa njegovim sadašnjim postojećim ustavom.

Zatim je, dodao je, 26. septembra 1995. godine dodan Ženevski dokument  zaokružen u Njujorku. Od 1. do 21. novembra 1995. godine u gradu Dejtonu, Ohajo, SAD, vođeni su završni pregovori o završetku rata, o miru, o podjeli Bosne i Hercegovine i o ustavnom uređenju. Svi dokumenti mirovnog sporazuma koji su dogovoreni /parafirani/ u Dejtonu potpisani su 14. decembra 1995. godine u Parizu.

Izvor: RTRS